Ο Καρλ Μαρξ και η εκμετάλλευση της φύσης (Le Monde diplomatique)

Επιμέλεια: Βασίλης Παπακριβόπουλος

Του John Bellamy Foster*

Τα τελευταία χρόνια η ολοένα και αυξανόμενη επιρροή των περιβαλλοντικών ζητημάτων εκφράστηκε με μια νέα ανάγνωση, μέσα από το πρίσμα της οικολογίας, του έργου πολλών διανοητών, από τον Πλάτωνα ώς τον Μαχάτμα Γκάντι. Ωστόσο, από όλους αυτούς, ο Μαρξ ήταν εκείνος που αναμφίβολα «γέννησε» τη μεγαλύτερη βιβλιογραφία, αλλά και την εντονότερη πολεμική. Έτσι, ο Άντονι Γκίντενς διαβεβαίωσε ότι ο Μαρξ, παρά το γεγονός ότι είχε αναπτύξει μια ιδιαίτερα έντονη οικολογική ευαισθησία στα πρώιμα έργα του, στη συνέχεια υιοθέτησε μια «προμηθεϊκή στάση» απέναντι στη φύση (1). Κατά τον ίδιο τρόπο, ο Μάικλ Ρέντκλιφτ παρατηρεί ότι για τον Μαρξ το περιβάλλον είχε ως αποστολή «να καταστήσει απλώς τα πράγματα εφικτά, οποιαδήποτε αξία όμως απέρρεε από την εργατική δύναμη» (2). Τέλος, σύμφωνα με τον Άλεκ Νόουβ, ο Μαρξ πίστευε ότι «το πρόβλημα της παραγωγής είχε ‘λυθεί’ από τον καπιταλισμό και άρα η μελλοντική κοινωνία των συνεταιρισμένων παραγωγών δεν θα χρειαζόταν να ανησυχεί σοβαρά για το πρόβλημα της χρήσης σπάνιων φυσικών πόρων», πράγμα που σήμαινε ότι ο σοσιαλισμός ήταν περιττό να διαθέτει την παραμικρή «οικολογική συνείδηση» (3). Είναι άραγε δικαιολογημένες αυτές οι κριτικές;

Πρέπει να συνδεθείτε / κάνετε εγγραφή για να διαβάσετε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Το πάρτι των οργίων είχε μακρά λίστα καλεσμένων

Του Δημήτρη Στρατή Μόνο με... αρχαία τραγωδία μπορούν να παραλληλιστούν όσα βιώνουμε σε ετούτον τον δύσμοιρο τόπο. Είναι γνωστό τοις πάσι ότι η διαφθορά βρισκόταν...

Κοινό μέλλον κτίζουν όσοι ζουν στην ίδια γεωγραφική περιοχή

Έτσι κύριε Ταγίπ; Οι Τουρκοκύπριοι έλαβαν αυτή την απόφαση επειδή θέλουν να κτίσουν ένα κοινό μέλλον με την Τουρκία; Δηλαδή σημαίνει δεν θέλουν κοινό...

Κομματική κολοκυθιά για αυτοδιάλυση

Παίζουν την κολοκυθιά και οδηγούνται σε μετωπική σύγκρουση κυβέρνηση και τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης σε σχέση με την ανάληψη ευθυνών για το...

Πρέπει να παραιτηθεί ο Αναστασιάδης ή όχι;

Η περιπλοκή είναι μια τέχνη στην πολιτική, ειδικά τη δική μας αλλά και κάθε άλλου λαού ο οποίος δεν έχει καταφέρει να διαμορφώσει θεσμούς...

Κατ’ οίκον περιορισμός από τις 11 το βράδυ σε Λεμεσό και Πάφο

Νέα μέτρα που ισχύουν μέχρι τις 9 Νοεμβρίου εφαρμόζονται από σήμερα σε ολόκληρη την Κύπρο, μετά την ανοδική πορεία του κορωνοϊού στο νησί. Η...

Χαμένα χρόνια

Δεν ήθελα να το γράψω αυτό πριν από τις εκλογές. Το γράφω τώρα. Όμως, ενόσω ο Μουσταφά Ακιντζί παραπονιόταν για τις παρεμβάσεις, πάντα θυμόμουν...