Ο Καρλ Μαρξ και η εκμετάλλευση της φύσης (Le Monde diplomatique)

Επιμέλεια: Βασίλης Παπακριβόπουλος

Του John Bellamy Foster*

Τα τελευταία χρόνια η ολοένα και αυξανόμενη επιρροή των περιβαλλοντικών ζητημάτων εκφράστηκε με μια νέα ανάγνωση, μέσα από το πρίσμα της οικολογίας, του έργου πολλών διανοητών, από τον Πλάτωνα ώς τον Μαχάτμα Γκάντι. Ωστόσο, από όλους αυτούς, ο Μαρξ ήταν εκείνος που αναμφίβολα «γέννησε» τη μεγαλύτερη βιβλιογραφία, αλλά και την εντονότερη πολεμική. Έτσι, ο Άντονι Γκίντενς διαβεβαίωσε ότι ο Μαρξ, παρά το γεγονός ότι είχε αναπτύξει μια ιδιαίτερα έντονη οικολογική ευαισθησία στα πρώιμα έργα του, στη συνέχεια υιοθέτησε μια «προμηθεϊκή στάση» απέναντι στη φύση (1). Κατά τον ίδιο τρόπο, ο Μάικλ Ρέντκλιφτ παρατηρεί ότι για τον Μαρξ το περιβάλλον είχε ως αποστολή «να καταστήσει απλώς τα πράγματα εφικτά, οποιαδήποτε αξία όμως απέρρεε από την εργατική δύναμη» (2). Τέλος, σύμφωνα με τον Άλεκ Νόουβ, ο Μαρξ πίστευε ότι «το πρόβλημα της παραγωγής είχε ‘λυθεί’ από τον καπιταλισμό και άρα η μελλοντική κοινωνία των συνεταιρισμένων παραγωγών δεν θα χρειαζόταν να ανησυχεί σοβαρά για το πρόβλημα της χρήσης σπάνιων φυσικών πόρων», πράγμα που σήμαινε ότι ο σοσιαλισμός ήταν περιττό να διαθέτει την παραμικρή «οικολογική συνείδηση» (3). Είναι άραγε δικαιολογημένες αυτές οι κριτικές;

Πρέπει να συνδεθείτε / κάνετε εγγραφή για να διαβάσετε περισσότερα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ο σαδιστής που θεωρήθηκε άξιος για το επίπεδο του μάρτυρα

Το πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου 1980 στην Τουρκία ήταν ένα φασιστικό πραξικόπημα και οι στρατιώτες που το έκαναν ήταν φασίστες. Δεν ήταν άνθρωποι εκατό...

Μπαίνει τελεία στον εμπαιγμό – Δημοσιοποιείται με νέα απόφαση η λίστα Γιωρκάτζη

Ακολουθώντας τη γνωμάτευση των τριών νομικών, η Βουλή θα επιχειρήσει για άλλη μια φορά να δώσει στη δημοσιότητα την περιβόητη λίστα Γιωρκάτζη που περιέχει, μεταξύ άλλων,...

Ξεκλειδώνει η έγκριση του Προϋπολογισμού – Η ΕΔΕΚ είπε το «ναι», αναμονή για Αλληλεγγύη

Το πολιτικό θρίλερ για την έγκριση του αναθεωρημένου προϋπολογισμού στη σημερινή συνεδρίαση της ολομέλειας της Βουλής των Αντιπροσώπων πλησιάζει προς το τέλος του, με...

Εκλογικό δικαίωμα με τεστ IQ και βασικών γνώσεων ίσως;

Είμαι δημοκράτης. Φύσει και θέσει. Όμως όσο κι αν λέμε ότι η δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα, ούτε η σύγχρονη, αυτό το «ένα άτομο μία...

Διορθωτής απογοητεύσεων

Μπορεί να έχει πέσει στα σοκάκια ένα λυκόφως που ξεχύνεται από τον αστερισμό των Ιχθύων. Και μπορεί ένας άνδρας με μαύρα γυαλιά να παίζει βιολί...

Στο φουλ οι μηχανές ενόψει εκλογών – Κλειδώνει ψηφοδέλτια το ΑΚΕΛ

Με βασικό στόχο να καταρτιστούν τα ψηφοδέλτια με προσωπικότητες που να αντιπροσωπεύουν όλο το φάσμα της ευρύτερης αριστεράς, ο κομματικός μηχανισμός του ΑΚΕΛ βρίσκεται...